Version 2026.9.17 – De Kristalnet-update: schakelaars, sensoren, deuren op een signaal en materie door de straal 💎🔔

27 september 2026

Kristal kan nu meer dan alleen gloeien: het draagt signalen! 💎 Leg een rij kristalleidingen van een Kristalschakelaar naar een lamp, en de hele rij gloeit zolang het signaal AAN staat. Er valt verder niets te leren – alleen AAN of UIT, geen sterktes, geen kleuren, niets verborgens. Alles wat de rij raakt, hoort bij hetzelfde netwerk. Een Kristalknop geeft een korte puls, een Drukplaat staat aan zolang er iemand op staat – en je bedient alles zoals je gewend bent, met Interactie (E, X op een gamepad, USE op een touchscreen): kijk naar een schakelaar en druk erop, druk op een knop, kijk naar een apparaat en open het menu. 🚪 Deuren luisteren naar het signaal: AAN houdt ze open, UIT zet ze op slot (de grendel blijft dan koppig en vertelt je waarom). 💡 Lampen schakelen mee – witte, rode en groene lampen, ledstrips, fakkels, lantaarns – en gaan uit zolang het signaal ontbreekt. Al je oude lampen en deuren blijven zoals ze zijn, totdat je er een leiding naast legt.

Dan komen de zintuigen. 👁️ Een Nabijheidssensor merkt het als er iemand aankomt – alleen jij, alle spelers, wilde dieren, tamme dieren, vijanden of dorpelingen, precies zoals jij het instelt. Een Daglichtsensor laat de nacht voor het hele plein oplichten, een Opslagsensor weet wanneer de kist vol is, en de waarnemer meldt wanneer het blok ervoor verandert. Met een logisch blok (AND, OR, NOT, XOR) en een Timerblok (vertraging, klok, teller, wisselschakelaar) bouw je daar sluizen, puzzeldeuren en klokken van. 🔔 En er is geluid: een Alarmsirene die loeit, knippert en de baken op de kaart rood kleurt, een deurbel voor de voordeur, een toeter, een Melodieblok met acht noten en vier instrumenten – een paar achter elkaar op een klok spelen een deuntje – en een omroeper die jou en je bondgenoten een zin vertelt. Wil je de sirene even niet horen (klaslokaal!), dan zet je hem in de instellingen op stil; hij blijft dan gewoon knipperen.

Nu wordt het wild. ✨ De Materia-zender verandert de inhoud van de kist ernaast in informatie en straalt die naar de Materia-ontvanger, die er overal in de wereld weer materie van maakt – zonder één leiding ertussen. Geef de ontvanger een naam als je hem plaatst, kies hem in de zender, geef een puls: aan de andere kant ligt een stapel erts. ⛏️ De automatische boor graaft de grond onder zichzelf af, laag voor laag, in de kist ernaast – Mk1 begint klein, Mk3 graait een gat van 9×9 en tweeëndertig blokken diep, twee blokken per seconde. In het menu kies je „alleen erts” (de grond blijft staan) of „alles” (een echte put); hij stopt voor water en lava en raakt nooit iets aan wat jij gebouwd hebt. 🛠️ De fabricator maakt per puls één recept naar keuze uit de kisten ernaast. 🐾 De roeper haalt de vreedzame dieren erbij en je metgezellen naar je toe, en het Kloonvat laat uit één lokaas en twee Materiestof in een minuut een wild dier groeien van een soort die je op deze wereld hebt gescand of getemd – alleen vreedzame soorten, nooit een vijandige. Je beamblokken, bakens, wachtposten, de stamper, de waterspuit, de Energiepoort en de hydrobak hebben nu ook een poort.

Het zit allemaal in een nieuwe techcategorie, Kristalnet, na de Comm-radio; elk apparaat heeft een blauwdruk, een recept, een eigen tegel, een eigen icoon en – waar het geluid maakt – een eigen geluidsclip. De Codex heeft er een nieuw hoofdstuk over, de handleiding een hele sectie. Het Kristalnet werkt in elke wereld, oud en nieuw, op planeten, manen, asteroïden en je eigen stations – en alleen terwijl je in die wereld bent: je basis wordt wakker samen met jou. Belangrijk: het netwerkprotocol gaat naar versie 7 – een oudere spelversie moet eerst updaten voordat je in een wereld van 2026.9.17 kunt meedoen (de desktopversie doet dat bij het starten vanzelf, de browser is altijd up-to-date). Veel plezier met het aanleggen van leidingen – en geef je voordeur een deurbel! 🔔